Het geheim van de kunstenaar ofwel de Mythe
Vandaag een lange blog met echt piekerwerk. Vergeet vooral niet onderaan op 'lees meer>>' te klikken...
Om te beginnen is er natuurlijk gewoon verder gewerkt aan Noorse landschappen. Braaf en keurig, en weer een blik op het Lyngenfjord.
Maar ondertussen beginnen andere zaken echt mijn aandacht op te eisen. Ik heb nu een paar keer met Emmy gewerkt, en ik begin nieuwsgierig te worden wat ik daarmee uiteindelijk in echte schilderijen kan. Gisteren en vandaag heb ik mijn eerste serieuze pogingen gedaan, en ik moet zeggen, dat valt zwaar tegen. Ik heb weer een lange weg voor de boeg. En dat brengt me op de Mythe, en op de vraag wat ik met dit blog moet. Reacties zijn nu echt gewenst, hoe denkt U over het volgende?
Laatst zat ik te praten met een serieuze kunstliefhebber, en uit het gesprek werd me duidelijk dat hij in feite liever niet weet hoeveel moeite een kunstwerk eigenlijk kost. Als hij van één kunstenaar de indruk heeft dat die geniaal is, en zomaar een perfect werk maakt, terwijl hij van een ander weet dat die zwaar heeft moeten zwoegen om iets te bereiken, dan waardeert hij in feite de eerste meer dan de 2e. En hij staat hierin niet alleen. Gisteren kreeg ik een compliment -althans zo ervaar ik het- dat ik dapper ben omdat ik ook 'klungelig' werk laat zien. Is dat dapper? Wordt het werk minder goed als je weet hoe het gegroeid is?
Nu is het probleem dat ik redelijk zeker ben van het feit dat er geen geniale kunstenaars bestaan. In elk geval heb ik daar nooit een aanwijzing voor gezien. Wat ik ontdekt heb, zowel door naar werkende kunstenaars te kijken als door kunstgeschiedenis door te nemen, is dat kunstenaars beter werk maken naarmate ze harder werken. Mozart was geen genie bij wie de muziek zomaar uit de vinger viel. Hij was het product van een ambitieuze vader die het jong al als kleuter zo ongeveer vast spijkerde achter de piano. Zo gaat het ook bij beeldende kunstenaars. Ze leren een vak, leren alle trucjes en manieren die nodig zijn om een bepaald effect te bereiken. Een kunstenaar die 1 schilderij per week maakt heeft misschien een jaar of twee jaar nodig om iets onder de knie te krijgen. De kunstenaar die elke dag 5 schilderijen maakt, heeft datzelfde onder de knie in een paar maanden. Voor mijn eerste landschappen buiten had ik 3 of 4 uur nodig, nu rollen mijn beste landschapjes in een klein half uur uit de kwast. Ik ben niet genialer geworden, ik heb gewoon 200 of 250 schilderijen lang geoefend om iets onder de knie te krijgen. En vanuit mijn eigen optiek is dat hard werken de feitelijke prestatie; als iemand 'zomaar' wat doet zie ik dat er doorgaans aan af, en vind ik het minder. De abstracte composities van Mondriaan ben ik pas echt gaan waarderen nadat ik de schilderijen in werkelijkheid zag. De reproducties in boeken zien er altijd strak uit. In de echte doeken zie je ineens hoeveel werk er onder schuilt, je zien veranderingen, correcties, potloodlijnen en tape-randjes en noem maar op. Je ziet het gevecht dat hij met zijn compositie geleverd heeft. Voor mij was dat een ware openbaring. Voor anderen is dat dus blijkbaar een zware tegenvaller...
En dat brengt me op de vraag van dit blog. Ik geloof nu net dat goeie kunst eerlijk moet zijn. Het proces is daarbij belangrijk, zelfs een onmisbaar onderdeel van het hele kunstwerk. Vandaar dat mijn schilderijen genummerd zijn. Voor de ultieme expositie zou alles, goed en slecht, volledig op volgorde gepresenteerd moeten worden. Dit blog is in feite een uitvloeisel van die opvatting. Ik wil laten zien hoe ik uiteindelijk tot mijn werk kom, met alle ups and downs. Dat geheel is het kunstwerk, niet een enkel meer of minder gelukt doekje. Wat vindt U? Graag reageren...
Ik ben begonnen met uitzoeken hoe ik kleine naakten moet doen. Van links naar rechts: eerst een groter doek (50x70). Dit heb ik een paar weken geleden gemaakt naar model. Op de drie kleinere doekjes daarnaast (18x24 cm) ben ik gaan kijken wat ik daarmee kan. Het 2e doekje is vooral een voorbeeld van de kant die ik niet op wil, dat is realistischer dan ik eigenlijk wil. Ik wil losser en met hardere kleuren een levendig ding maken. Dit lijkt in elk geval nog nergens op, ik heb weer een lange weg voor de boeg.
Om te beginnen heb ik nog geen palet voor naakten; ik moet een nieuwe reeks kleuren vinden. Maar dat is niet mijn grootste probleem. Op dit moment is het vooral weer een gevecht met de verf; hoe breng ik zo’n kleine vlekken losjes op, zonder in gepiel te vervallen? Hoeveel detail is nodig? Ik ontdek dat ik minder geleerd heb van mijn landschappen dan ik gehoopt had, dit is gewoon weer vooraan beginnen.
